Schilderen; met de airbrush (ook voor u geschikt!)
Als u nog nooit met een airbrush heeft gewerkt: Nee het is niet eng en het is
ook niet vreselijk duur!!
De airbrush
Op de vele internet pagina;s is heel erg veel over spuiten met de airbrush
te lezen maar in de praktijk is evenveel overbodig voor het spuiten van
modeltreinen. Een bekend gebruik van de airbrus is het weatheren waarbij dunnen
banen stof en gebruikssporen worden aangebracht. Ook kunnen er heel dunnen
lijnen mee worden gespoten. Allemaal mooi om te zien maar geheel zinloos voor
een trein. Weatheren kan heel makkelijk met de hand, biezen zet je met een
trekpen, door afplakken of met transfers. De dunne gespoten biezen zijn nooit
100% stark en dat wilt u op een model wel hebben.
De meeste luxe double-action airbrush spuiten zijn heel fijn om mee te werken
maar wij gebruiken niets anders dan de goedkoopste Revell airbrusset van een
paar euro zoals hieronder afgebeeld...
Wij gebruiken de hierboven afgebeelde airbrush, niet de versie met
beweegbare onderbeker en afwijkende spuitmond. De afgebeelde airbrush geeft een
baan van ca 5cm breed, prima geschikt voor modeltreinen waarbij toch per kleur
afgeplakt moet worden.
De compressor
Wel hebben we een goede stille compressor in gebruik. Maar voor 1 kleiner
model is het zonder problemen mogelijk met een spuitbus lucht te werken. Uw
eerste investering van een paar teintjes hoeft dus geen belemmering te zijn voor
uw eerste test met de airbrush!
Afgebeeld een paar bruikbare compressors:
1. De Revell Standard Class. Nadeel is het gebrek aan luchttank zodat de
luchtstroom iets kan pulseren. Op zich voor klein eenvoudig werk niet echt een
probleem. Bij grotere hoeveelheden spuitwerk is een tank wel fijner want dit
geeft over een langere tijd een gelijkmatige luchtdruk.
2. De Revell Masterclass, in principe geheel gelijk als de eerste maar dan met
luchttank
3. De Rubenco AS-189A. Ook deze bevat exact dezelfde pomp als de Revell
compresoren en heeft een luchttank en vochtafscheider. Dit is het eerdere model
dat Revell als Masterclass verkocht, het huidige model heeft de tank naast de
pomp en niet eronder. Alle bovenstaande modellen zijn heel erg stil en prima
geschikt voor modelbouw. Een compressor van de bouwmartk (maakt niet uit welke!)
maakt vreselijk veel lawaai en heeft bijna nooit een aansluiting voor een
modelbouw airbrush. Ze zijn wel goedkoper maar zeker niet geschikter. De Revell
compresoren vind u bij vele modelbouw winkels, de goedkopere Rubenco compresoren
(ook van het 1e afgebeelde model is een Rubenco versie leverbaar) vind u op
www.rubenco.nl
Verf; waar op te letten:
De te gebruiken verf is erg belangrijk voor het resultaat!
Er zijn een paar factoren die in de praktijk erg van belang zijn:
- Dekking: hoeveel lagen zijn nodig voordat het model dekkend is
gespoten en hoe dik drogen die lagen op?
- Optrekken in hoeken en randen: erg veel evrf heeft als nadeel dat
het niet of nauwelijks op scherpe hoeken en randen is aan te brengen. De
verf trekt naar zichzelf toe van randen af zoals waterdruppels dat doen.
Gevolg is dat er veel verflagen nodig zijn voor een dekkend resultaat.
Interieurlak valt hierdoor af want die heeft hier erg veel last van.
- Droogtijd: Hoe sneller de verf droogt, hoe minder kans op stof. En
juist stof is lastig voor gladde (stroomlijn) modellen. Ook is het prettig
als verf snel droogt zodat u door kunt werken met uw spuit en niet elk half
uur een laagje hoeft aan te brengen. Ook hierdoor valt interieurlak af.
Modelspoorverf:
Er zijn vele merken zoals Tamiya, Humbrol, Modell Master, Revell enz.
verkrijgbaar. Bijna allemaal zijn ze goed te verdunnen en soms wateroplosbaar.
Het spuiten hiermee gaat erg simpel en de verf droogt vrij snel. Let wel op dat
u de lagen genoeg laat drogen tussentijds! Er ontstaat snel de neiging een keer
extra over het model te gaan met de spuit omdat veel van deze verf over het
algemeen niet erg goed dekt. Meer natte verf helpt daar niet aan en geeft als
probleem dat de verf van randen bij profielen en klinknagels weg zal trekken.
Veel dunne laagjes werkt dan het beste.
Nadeel van deze verven is de lage dekkingsgraad en kwestbaarheid. Zonder
vernislaag kan de verf snel van scherpere delen slijten zoals klinknagels.
Een bruikbaar alternatief voor de duren modelspoor potjes zijn de grotere
kunststof potten met acrylverf. Er zijn vele soorten bij knutselwinkels
verkrijgbaar, de wat duurdere versies dekken veelal beter. Let wel op dat de
verf na drogen anders kan kleuren dan bij het mengen. Eerst goed testen op een
plankje dus! Als u een wat grotere hoeveelheid mengt kunt u deze lang goed
bewaren zodat u meerdere modellen in dezelfde kleur kunt spuiten. Acrylverf is
wel steeds mat na drogen, in tegenstelling tot de Enamell verven. Een zijdeglans
vernis lost dit eenvoudig op en beschermt de verflaag beter.
Interieurlak:
Maakt niet uit welk merk: niet gebruiken. Trekt op in randen en droogt erg
langzaam. De prijs is vrij gunstig maar de nadelen wegen er niet tegen op.Er is
heel veel lak verkrijgbaar. Autolak, interieurlak enz. Sommige is redelijk
bruikbaar. Interieurlak heeft als voordeel dat de watergedragen soort niet zo
stinkt. De dekking is redelijk maar de verf trekt erg veel op bij hoeken en
randen. De droogrtijd is meestal het lang met vaak stofjes in de lak tot gevolg.
Er zijn een aantal modelspoor fabrikanten die potjes lak leveren in NS kleuren.
Deze hebben soms dezelfde nadelige eigenschappen als genoemd, vooral wanneer het
de droogtijd betreft.
Autolak:
Er zijn twee soorten: twee componenten en één component verf. De eerstgenoemde
is een heel stuk harder na droging maar heeft als nadeel dat een redelijke
hoeveelheid moet worden aangemaakt om voldoende harding te krijgen. Ook zal de
verf in uw airbrush verharden zodat snel en goed schoonmaken nodig is. In de
praktijk veel te lastige verf voor modelspoor doelen.
De één component verf is wel bruikbaar, dekt snel, droogt snel en trekt meestal
niet op. Toch is er nog verschil in soort, vooral het optrekken kan wat lastig
zijn. Een ander nadeel is de prijs, deze verf is relatief duur maar ook weer
niet duurder dan de potjes modelspoorverf. Verdunning kan meestal met thinner en
dat is meteen het grootste nadeel: de verf is vrij giftig om mee te werken. U
heeft echt een afzuigkap boven uw werkplek nodig! Er gaat veel verdunner bij de
verf om deze voor modelspoor doelen geschikt te maken, soms evenveel als u aan
verf gebruikt. En deze verdunner verdampt bij het spuiten.... Wij hebben diverse
autolakken getest. De verf die het beste werkt hebben we dan ook in ons
programma in vele NS kleuren.
Degene die onze verf hebben geprobeerd zijn alle uitstekend tevreden met het
resultaat zoals uit reacties op beurzen blijkt. De verf is in twee a drie
minuten droog, trekt helemaal niet op bij randen en dekt uitstekend. De
glansgraad is zijdeglans tot mat direct na het spuiten als gevolg van de snelle
droogtijd. Na het aanbrengen van een vernislaag is de lak echter perfect egaal
van kleur en glans. Ook is de verf heel erg slijtvast en overschilderbaar met
Revll en Humbroll verf. Deze kunt u gebruiken voor details zoals handgrepen enz.
Als er dan iets niet goed lukt kunt u de humbrol verf makkelijk wegpoetsen met
een wattenstaafje wasbenzine zonder dat de onderliggende laklaag wordt
aangetast.
Op dit moment werkt de leverancier aan een gelijkwaardige lak die niet met
thinner verdund hoeft te worden maar een veel minder schadelijke verdunner.
Zodra deze beschikbaar is gaan wij ook over op deze verf. De eerste
testresultaten waren perfect.
Het spuiten met de airbrush:
De verf dient voor een airbrush altijd verdund te worden. De verf moet
behoorlijk dun zijn: Als uer een coctailprikker in houd en eruit haalt hoort de
verf eraf te druppelen. Er moeten geen druppels aan blijven hangen. Voor veel
soorten verf is dat eigenlijk te dun in vergelijking met wat de fabrikant had
bedoeld. Het gevolg is het wegtrekken op hoeken en randen...
Als u spuit mogen er geen spetters vanaf komen. Dan is de verf nog te dik of de
luchtregeling staat niet goed. Bij de simpele Revell set draait u het pennetje
voor de luchtopening wat omhoog of omlaag om dit te testen. Uiteindelijk behoort
u een baan te krijgen die egaal van dekking is. Als dit nieuw is voor u: neem de
tijd en test op wat plankjes of stukken kunststof. Niet op papier, de absorbtie
daarvan vertekend het resultaat... (wel geschikt om snel kleuren te testen).
Met onze lak verdund u deze met ongeveer evenveel thinner als verf. De
verdunning kan per kleur afwijken! Dat heeft met de pigmenten te maken en is
niet te voorkomen.
Bij het spuiten van een wagon spuit u eerst het model in de kleur van de bak
en na afplakken pas het dak. Onderstellen zijn bijna altijd los te spuiten.
Begin bij het spuiten altijd NAAST het model waarna u in één keer gelijkmatig
over het model gaat, wederom tot naast het model. Hierdoor voorkomt u spetters.
De spuit houd u op ca 15cm afstand. Dat lijkt dichtbij maar u heeft kans dat de
verf anders al deels is gedroogd voordat het op het model komt... Gevolg is
slecht vastzittende verf en laklagen die helemaal niet willen vloeien.
Begin steeds aan dezelfde zijde en ga in banen over uw model. Met de Revell
airbrush spuit u een baan van ca 5cm breed waarbij 3 a 4cm daarvan nat is op het
model. Is dat niet zo dan beweegt u te snel of komt er te weinig verf mee. Als
de natte baan breder is kan het zijn dat u te langzaam gaat met als gevolg
teveel verf... Beter te dun / snel dan te langzaam!
De tweede baan spuit u zo dat het natte stuk van 3 a 4 cm breed tegen het
eerdere natte stuk komt, net zo lang tot u het hele model heeft gehad. De natte
stukken zullen glanzender opdrogen dan de wat matte stukken. Bij een tweede
spuitgang kunt u de natte stukken iets meer in elkaar laten overlopen maar doe
dit niet om een egale glans te krijgen! Alleen om een egale dekking te krijgen!
De verf is met twee a drie minuten (soms nog veel sneller) al stofdroog en kan
dan overgespoten worden. U moet er vanuit gaan dat u de eerste laag NIET dekkend
spuit! Er blijven altijd wel plekjes over die minder goed dekken. Houd het model
voor u de tweede laag aanbrengt goed in het licht, draai het rond en kijk waar u
eventueel iets gemist heeft. Begin met die stukjes dopor lichtjes te spuiten en
spuit daarna het model zoals de eerste keer in banen.
Oefen dit alles eerst op een oud model uit de rommeldoos als u geen / weinig
ervaring heeft!!! Ook dit model eerst goed ontvetten en van primer voorzien...
Wat kan er fout gaan:
- Vlekjes / kringen zonder verf: Niet goed ontvet: Dit zijn
plekjes met olie of siliconen. Sommige kunststoffen bevatten siliconen en
zijn heel lastig schoon te krijgen, een speciale kunststof primer kan dan
noodzakelijk zijn. Met de meeste modelspoorverf is zo'n plekje met de hand
bij te werken. Andere oplossing: na het volledig doorharden van de verf (minstens
een dag laten liggen!) het plekje schoonpoetsen met terpentine en er weer
overheen spuiten. Als er geen grondverf (meer) opzit: eerst een klein beetje
grondverf erop spuiten, na drogen alles nogmaals spuiten.
Na het aanbrengen van de primer kunt u het model al eerst goed controleren
of alle plekjes primer bevatten. Het kringetje is vrijwel zeker ook al in de
grondlaag aanwezig geweest...
- Matte en glanzende stukken door elkaar: vooral met autolakken en
onze eigen lak komt dit veel voor. De matte delen hebben bij het spuiten
minder verf gekregen die daardoor niet kon gaan vloeien met de miniscule
druppels ernaast. Het glanzende deel heeft wel gevloeid. Sommige spuiten
kunnen dit wat voorkomen door een nauwkeurigere spuitbaan met gelijkmatigere
hoeveelheid verf. Een probleem is het echter niet. Na het spuiten kunt u een
zijdeglans laag vernis aanbrengen waarmee deze lak helemaal egaal op zal
drogen.
- Geheel matte laklaag: voor acrylverven niet te voorkomen, deze
verf glanst niet. Vernis lost dit op.
Als het gebeurd bij onze lakverf is het waarschijnlijk zo dat de laklagen te
dun waren en helemaal nergens zijn gaan vloeien. Te snel over het model gaan,
teveel lucht of te weinig verf afgeregeld zijn bekende oorzaken. Allemaal
eenvoudig op te lossen en eigenlijk al te voorkomen bij het begin: het
spuiten op een proefplankje.
- Optrekken op randen, geen dekkende dunne delen en klinknagels:
Oorzaak is de verf. Deze is teveel verdund (vaak noodzakelijk) en gaat dan
capilair werken. Dit werkt als bij een plantenspuit waarbij de neveldruppels
samentrekken. Sneller drogende verf heeft hier veel minder last van.
- Opvreten van de onderlaag: De primer was niet geschikt voor de
laag verf die erop kwam. Test dit altijd eerst voordat u primer of verf
aanbrengt! Voor acryl en de meeste modelspoorverf is bijna iedere primer
geschikt. Voor onze en andere autolakken is dat niet zo!! Veel hobby primer
wordt aangetast door de oplosmiddelen in de lak.
Ook een te dikke primer laag heeft kans om op te kreukelen. De genoemde
Alabastine spuitplamuur dient u daarom ook niet te dik aan te brengen. Twee
componeneten primer zal nooit oplossen maar is zoals aangegeven, lastig met
aanbrengen.
Opschriften:
Na het drogen brengt u de opschriften aan en kunt u kleine details
afschilderen. Dit gaat vaak het beste met de Enamel verf van Humbroll en Revell.
Als laatste kunt u het model voorzien van een vernislaag (zie menu hiernaast).
| 
